نفس اماره:خداوند به ما یاد آوری میکند که عامل درونی،انسان ها را برای رسیدن به لذت های زود گذر دنیایی به گناه دعوت میکند و از پیروی از عقل و وجدان باز می دارد.این عامل تحریک کننده درونی به سوی گناه همان نفس اماره است حضرت علی(ع) درباره ی این عامل درونی فرموده است:

                               اعدی عدوک نفسک التی بین جنبک

(دشمن ترین دشمن تو همان نفسی است که در درون توست)

 ابیات زیر با این سخن امام علی(ع) تناسب مفهومی دارد

<<نفس،هر دم درونت در کمین       از همه مردم بتر در مکر و کین

دشمنی داری چنین در سر خویش     مانع عقل است و خصم و جان و کیش>>

حضرت یوسف(ع) در آیه 53 سوره یوسف این نفس  را نفس اماره یعنی نفسی که بسیار به بدی ها امر میکند نامیده است

شیطان:

خداوند از عامل گمراه کننده دیگری به ما خبر میدهد که خود را برتر از آدمیان میپندارد که دشمن آشکار انسان است وآن<<شیطان>>است  وجز همین طریق راه نفوذ دیگری در ما ندارد،این خود ما هستیم که به او اجازه ی وسوسه می دهیم یا راه فریب را بر او میبندیم قرآن کریم و روایات پیشوایان ما تاکید دارند که عامل اصلی گناه خود انسان است وهیچ انسانی در قیامت نمی تواند تقصیر گناه خویش را متوجه شیطان کند،چون او قدرت تسلط برانسان راندارد

شیطان در روز قیامت به اهل جهنم میگوید:خداوند به شما وعده ی حق داد،اما من به شما وعده ای دادم وخلاف آن

عمل کردم،البته من برشما تسلطی نداشتم، فقط شما را به گناه دعوت کردم.این خودتان بودید که دعوت  مرا پذیرفتید.امروز خود راسرزنش کنید نه مرا،نه من میتوانم به شما کمکی کنم ونه شما میتوانید مرا نجات دهید

شیطان معمولا مارا از راهای زیر گمراه میکند:

1-زیبا ولذت بخش نشان دادن گناه

2-سرگرم کردن به آرزو های سراب گونه دنیایی

3-غافل کردن از خدا ویاد او

4-ایجاد کینه و دشمنی میان مردم